Gwasanaethwyd nifer o gatrodau Cymreig yn Ymgyrch Gallipoli, a elwid hefyd yr Ymgyrch Dardanelles. Gallipoli oedd un o'r seiliau brwydr fwyaf gwaedlyd y Rhyfel Byd Cyntaf a chollodd llawer Cymro eu bywydau. Yn ystod yr Ymgyrch Gallipoli roedd catrodau ‘pal’ yn gwasanaethu, dynion a bechgyn a oedd o’r un ardal ac yn aml yn gweithio gyda’i gilydd cyn y rhyfel. Gan roedd y catrodau ‘pal’ yn ymladd yn yr un frwydr a’i gilydd, collodd sawl gymuned genhedlaeth yn am ar yr un diwrnod. Mae’r cyfnod hwn o’r rhyfel yn aml yn cael ei ystyried yn yr adeg tywyllaf y Cymry yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.