John Owen Jones (Ap Ffarmwr), tua 1890au
Disgrifiadau
Ganed John Owen Jones (ap Ffarmwr) yn Nhrefdraeth, Sir Fôn, ym 1861. Fe'i cofir yn bennaf am ei ymdrechion aflwyddiannus i sefydlu undeb llafur ar ran gweision fferm.
Roedd ap Ffarmwr ei hun yn fab ffarm ac er iddo dderbyn rhywfaint o addysg ffurfiol, gwnaeth ymdrech arbennig i addysgu ei hun. Treuliodd gyfnodau'n astudio yn Aberystwyth a Manceinion ac ym 1884-5, cafodd ei benodi'n ohebydd seneddol i Gwmni Papur Newydd Cenedlaethol Cymru (the Welsh National Newspaper Company), sef cyhoeddwr papurau Rhyddfrydol fel 'Y Genedl Gymreig' a'r 'North Wales Observer and Express'. 'Ap Ffarmwr' oedd y gohebydd seneddol Cymraeg llawn-amser cyntaf i'w benodi i swydd o'r fath. Dychwelodd i Sir Fôn ar ddiwedd y 1880au i sefydlu ysgol ramadeg breifat yn Nwyran ac yn ystod y cyfnod hwn dechreuodd leisio ei bryderon ynghylch tranc gweithwyr amaethyddol yr ynys. Cyfrannodd nifer o erthyglau i bapur newydd 'Y Genedl Gymreig' dan y llys enw 'ap Ffarmwr', gan alw am ostyngiad yn nhaliadau'r degwm, trethi a rhenti a chodiad cyflog i weithwyr amaethyddol. Eto i gyd, ni fu ei ymdrechion i sefydlu undeb ar gyfer gweision fferm yn llwyddiannus, ac ym 1894 gadawodd Sir Fôn gan symud i dde Cymru lle'r oedd wedi ei benodi'n olygydd y 'Merthyr Times'. Ym 1897 symudodd i Nottingham lle bu farw ym 1899. Cafodd ei gladdu yn Nwyran, Sir Fôn.
Darllen pellach: David A. Pretty, 'The Rural Revolt that Failed: Farm Workers' Trade Unions in Wales, 1889-1950' (Cardiff, 1989).
More items with these tags
Cysylltwch â Ni
I wneud cais i dynnu i lawr neu riportio cynnwys hiliol, sarhaus neu niweidiol mewn unrhyw ffordd arall.
You must be logged in to leave a comment