Gweithfeydd Dur Penydarren o'r gogledd ddwyrain yn Awst 1876 ar ôl streiciau haearn a glo 1873-75. Ar y pryd, roedd y ffwrneisi chwyth ar y chwith wedi bod yn segur am dros ddegawd, ond aildaniwyd yr efeiliau dur a'r melinau rholio ym 1869. Cafodd yr injanau chwythu ar y dde eu hadnewydu yn nechrau'r 1870au gyda'r bwriad o aildanio'r ffwrneisi. Ofer fu hyn fodd bynnag, a caeodd y gweithfeydd ym 1875.

Rhif caffael: 86.9I/5