Mae'r llun hwn yn dangos dyddiau cynnar y drafnidiaeth fodur er gwelwn mai ychydig o'r cerbydau hyn oedd i gael ac felly nid oedd tagfeydd traffig yn broblem yn yr 1920au. Cyn y cyfnod hwn dim ond mulod a cheffylau fyddai'n aros y tu allan i westai yn aros am y gyrwyr, roedd hyn yn arfer cyffredin a dyna darddiad y dywediad, wedi lluniaeth, 'too often mules would restart their journey like gentlemen and the drivers like mules'.

Enwyd y gwesty, sy'n dyddio o'r 1886, ar ôl enw gwreiddiol yr ardal, Bontnewydd. Yn yr un modd â Threharris, datblygodd Trelewis ar ddiwedd yr 19eg ganrif yn gymuned fechan o deuluoedd glowyr a oedd yn dibynnu ar godi glo. Roedd y llinell gyswllt bwysicaf yn arwain at y ffynhonnell gyflogaeth sef y Lofa Glo Ager cyfagos. Rhoddwyd hwb i'r cysylltiadau cyfathrebu, o ran ffyrdd a phontydd, pan agorwyd glofeydd newydd yn Nhaf Merthyr ym 1926 a Drifft Trelewis ym 1954.

Ffynhonnell: Llyfrgelloedd Cyhoeddus Merthyr Tudful (1991), 'Valley Views, Books 2: transport.'