Adeiladwyd hyn, yng ngwreiddiol, fel Capel a Thŷ Cwrdd cyntaf Cwmystwyth ym 1805. Erbyn 1835 roedd angen adeilad fwy felly defnyddiwyd yr adeilad gwreiddiol ar gyfer seiadau ac yn nes ymlaen fel ysgol dyddiol i'r pentre. Erbyn 1870 roedd angen adeilad capel fwy unwaith eto a hefyd ysgol fwy o faint. Erbyn 1911 defnyddiwyd yr adeilad fel tai anedd gyda 3 o deuluoedd yn byw yna. Am fwy o wybodaeth am hanes yr ardal 'ma gweler 'Cofio'r Cwm / Cwmystwyth the Valley Remembered' gan Edgar Morgan, cyhoeddwyd gan Prosiect Cofio'r Cwm yn 2021.