Merch ffermwr llaeth yw Eirian Williams - Fferm Rhiw, Cwmcych, Sir Gaerfyrddin. Tyfodd i fyny ar y fferm yn y 1960au ac mae ei hatgofion yn y sgwrs hon yn dod o'r cyfnod hwnnw. Roedd gan ei thad swydd hefyd yn Cow & Gate, Castellnewydd Emlyn, fel gyrrwr lori chwyrlïo llaeth. Siaradodd Eirian ag Anthony Rees o brosiect stondin llaeth Sir Gaerfyrddin.  Mae'r stondin laeth yn eitem ar wahân yn y casgliad hwn - RHIW.

Mae Eirian Williams (gynt Morris), yn byw ychydig y tu allan i Gaerfyrddin, yn edrych dros Afon Tywi. Yn wreiddiol o gefn gwlad y tu allan i Gastell Newydd Emlyn, hanner ffordd rhwng Penrherber a Chwmcych. Bu’n byw ar fferm fach nes oedd hi’n 16 oed (rhwng 1959 a 1972), ac yna gwerthodd ei thad y fferm.

Fferm Rhiw, ar y bryn, roedd hi’n 18 erw.

Roedd 6 i 8 o wartheg llaeth, ac roedd pob un yn anifail anwes gydag enwau.

Byddai’r llaeth yn mynd i hufenfa Cow and Gate yng Nghastell Newydd Emlyn. Byddai’r churns yn cael eu gosod ar y stand llaeth gan fam Eirian gan fod ei thad (Ieuan Morris) yn gweithio i ffwrdd o’r fferm. Roedd yn gyflogedig yn hufenfa Castell Newydd Emlyn yn gyrru’r lorïau am flynyddoedd lawer tan ddiwedd y 1970au, pan gaeodd hi pan oedd yn 54 oed.

Roedd rhai o ewythrod Eirian yn gweithio yn yr hufenfa yn Nhre-Ioan.

Ar ôl i’r churns ddod i ben, gyrrodd ei thad danciau ac yna daeth yn rheolwr swyddfa, ac felly roedd yn adnabod yr holl yrwyr lorïau yn dda iawn. Roedd ei rowndiau’n ymestyn o Aberteifi i Drelech.

Tra oedd ei thad yn ffermwr rhan-amser, roedd ei mam yn ffermwr llawn-amser ac yn magu cŵn.

Roedd y gwartheg yn cynhyrchu dau neu dri bidon y dydd. Byddai ei mam yn eu hoeri mewn hen fath mawr o faddon dŵr ac yna’n eu cludo mewn cert llaw gartref i lawr y llethr o’r beudy i’r stand llaeth.

Roedd y stand llaeth wedi’i wneud o goncrid a blociau. Adeiladodd ei thaid y stand ac roedd yn gwneud y blociau ei hun.

Roedd postyn cadarn yn rhan o’r stand llaeth ac roedd ci crochenwaith yn eistedd arno. Roedd hyn yn dirnod ar gyfer helfeydd trysor y Ffermwyr Ifanc. Fel jôc, byddai tad Eirian yn cyfnewid y ci am fochyn concrit hanner ffordd drwy’r helfa drysor.

Roedd y fuches yn cynnwys gwartheg Friesian a Jersi i gynyddu’r cynnwys braster menyn. Roedd merch y Jersi yn ddu ac yn groesfrid — Jersi × gwartheg Du Cymreig neu Angus. Ei merch hi oedd Suki; byddai Eirian yn ei godro yn y cae i’r gath, ac roedd hi’n fuwch dyner.

Roedd y gwartheg yn cael eu godro yn y beudy, yn gyntaf â llaw ac yna’n ddiweddarach gyda chwpanau sugno.

Mae gan Eirian atgofion melys, ond nid oedd hi eisiau ffermio, ond roedd hi wastad eisiau gweithio yn yr ysbyty. Roedd hi’n mwynhau’r lloi a chasglu’r gwartheg. Roedd ganddynt hefyd foch a chŵn. Roedd ei mam yn magu Chow Chows, Alsatiaid, Corgŵn a Dalmatiaid.