Yn ogystal â phrofi un o’r ymosodiadau môr-ladron olaf ar Ynysoedd Prydain, cynhyrchodd y rhan hwn o arfordir Sir Benfro rai môr-ladron byd-enwog.

Ym 1779, ymosododd Stephen Manhant, a anwyd yn yr Unol Daleithiau, ar Abergwaun gyda’i long Black Prince, gan hwylio o dan faner Ffrainc. Cyn ei ymosodiad ar Abergwaun, roedd Manhant wedi dinistrio dros 30 o longau yn hwylio o dan faner Prydain ac wedi cipio llawer o garcharorion gyda’r bwriad o’u cyfnewid am garcharorion Americanaidd. Pan gyrhaeddodd y Black Prince Abergwaun, taniodd y criw eu canonau ar y dref a mynnu pridwerth mawr. Pan saethodd y dref ei long, enciliodd Manhunt. Er gwaethaf yr ymosodiad a fethodd ar y dref, cytunodd y llywodraeth i adeiladu Caer Abergwaun, wedi’i arfogi â sawl canon wedi’u hanelu at y bae.

Trafododd Gary Jones gyda Ports, Past and Present ymosodiad y môr-leidr olaf yn erbyn Abergwaun, yn ogystal â stori’r môr-leidr enwog lleol, Barti Ddu, dyfeisiwr y Jolly Roger.

Tamaid hanesyddol:
- Ysbrydolodd y Bartholomew Roberts hanesyddol cymeriad y Dread Pirate Roberts yn y nofel a ffilm The Princess Bride.
- Yn yr un modd â môr-ladron drwgenwog eraill o Gymru, defnyddir enw Black Bart i farchnata rỳm a gynhyrchwyd yng Nghymru.