O ganlyniad i fanteision naturiol harbwr Abergwaun, cynhaliodd y dref gysylltiadau masnach rhyngwladol am ganrifoedd lawer, tra bod priodweddau creigiog yr ogofâu arfordirol wedi cefnogi math arall o economi.

Sicrhaodd priodweddau naturiol harbwr Abergwaun ei fod yn harbwr unigryw ddiogel a dibynadwy trwy’r canrifoedd. Cefnogodd yr harbwr ddiwydiant pysgota y dref, yn enwedig masnach penwaig, ond roedd hefyd yn cynnig angorfa ddibynadwy i gychod masnachu rhyngwladol a chysgod rhag tywydd cythryblus. Yn y cyfamser, helpodd y cildraethau a’r ceudyllau cyfrinachol niferus ar hyd yr arfordir i gynnal math mwy anghyfreithlon o fasnach, sef gweithgareddau smyglo.

Eisteddodd Gary Jones i lawr gyda Ports, Past and Present i siarad am hanes a threftadaeth cysylltiadau masnach ryngwladol Abergwaun ac mae’n cofio enwau lleol am rai o’r cildraethau smyglo cyfrinachol.