Daw'r clip sain hwn o gyfweliad hanes llafar gyda Heini Gruffudd, a recordiwyd gan y Ganolfan Mudiad Pobl, Prifysgol Aberystwyth, ar 29 Ebrill 2022. Yn y clip, mae Heini yn sôn am agwedd Ei fam, Kate Bosse-Griffiths at y Cymry iaith.

Kate Bosse-Griffiths - bywgraffiad byr.

Ffoadur Iddewig oedd Kate Bosse-Griffiths a ffodd i Brydain o'r Almaen ym 1937. Priododd â'r Cymro John Gwyn Griffiths ym Medi 1939 a symud i Bentre yn y Rhondda. Dysgodd Gymraeg a daeth yn hyrwyddwr angerddol dros y Gymraeg, gan gyhoeddi barddoniaeth a llyfrau Cymraeg hyd yn oed. Symudodd y teulu i Abertawe ar ôl y rhyfel, lle parhaodd i ysgrifennu i'r wasg Gymraeg, gan gefnogi sefydlu Cymdeithas yr Iaith yn 1962. Bu farw yn Abertawe yn 1998.

Trawsgrifiad

Roedd mam yn amlwg oherwydd y profiadau yn yr Almaen wedi mynd i deimlo yn erbyn awdurdodau gormesol. Roedd hwnna’n bwysig iawn iddi. Ac yng Nghymru roedd hi’n gweld bod yr iaith Gymraeg o dan ormes, heb hawliau, felly roedd hi’n frwd iawn dros y Gymraeg, i berthyn i Gymru, brwd dros y Gymraeg a wedyn cymryd rhan mewn ymgyrchoedd pan ddechreuodd Cymdeithas yr Iaith. Fe wrthododd hi dalu dirwy parcio achos bod e’n Saesneg, mynd i’r Llys. Cwbl gefnogol i Blaid Cymru hefyd, gweld bod y Blaid yn cynnig ffordd ymlaen i Gymru oedd yn ffordd oedd yn amddiffyn gwareiddiad, ac iddi hi roedd hi’n sicr yn gweld y Gymraeg a Chymru a phosibiliadau i roi ateb i fyd heddychol newydd.

Ffynonellau.

Canolfan Astudio Symudedd Pobl, Prifysgol Aberystwyth, Cyfweliad hanes llafar gyda Heini Gruffudd (23 Medi 2021)
Wikipedia, Käthe Bosse-Griffiths (2022) [cyrchwyd 2 Awst 2022]
‘Kate Bosse-Griffiths’, Ffoaduriaid yng Nghymru a ddihangodd rhag Sosialaeth Genedlaethol [cyrchwyd 26 Medi 2024]