Mae'r clip sain hwn o gyfweliad hanes llafar gyda Herman Rothman a recordiwyd gan yr Imperial War Museums ym mis Chwefror 2008. Yn y clip, mae Herman yn disgrifio ei gymhelliant dros ymuno â'r Fyddin Brydeinig.

Herman Rothman - bywgraffiad byr.

Ymunodd Herman Rothman, ffoadur o’r Almaen a arhosodd yng Nghastell Gwrych yng Ngogledd Cymru yn gynnar yn y rhyfel, â’r Corfflu Gwasanaeth Cyffredinol yn 1944, cyn cael ei drosglwyddo i’r King’s Own Scottish Borderers. Ymunodd yn ddiweddarach â’r Corfflu Cudd-wybodaeth ac roedd ymhlith y bobl gyntaf i gyfieithu ewyllys wreiddiol Hitler pan ddarganfuwyd dogfennau wedi’u gwnïo i ysgwyddau siaced yn perthyn i Heinz Lorenz, ysgrifennydd y wasg ar gyfer Joseph Goebbels. Wedi hynny ysgrifennodd lyfr, Hitler’s Will, yn manylu ar ei brofiadau.

Trawsgrifiad

I mi, roedd ‘cydymffurfio’ yn golygu cael bywyd hawdd. Roedd hyn yn golygu sut i osgoi pethau os gallwch chi. Fodd bynnag, roeddwn i’n meddwl ‘Rwy’n ei wneud i bwrpas’. Rwy’n meddwl bod hyn yn rhywbeth a all fod yn endemig mewn pobl fel fi. Rydych chi’n gwybod eich bod chi’n ymladd dros achos arbennig, ac felly roedd popeth roeddech chi’n ei wneud er budd eraill. Dyna oedd ein delfryd ni mewn ffordd. Roedd gen i’r syniad delfrydol hwn yn fy meddwl. Roedd popeth roeddwn i’n ei berfformio ac yn ei wneud er budd cymdeithas, ac yn drylwyr wrth gwrs - yn gynhwysol [o] – chi eich hun. Os oeddech eisiau trechu Hitler, roedd yn rhaid i chi wneud hynny, ac mae hynny’n rhywbeth a’m hysgogodd i, a’m cymhellodd.

Ffynhonnell

Amgueddfeydd Rhyfel Imperialaidd, cyfweliad hanes llafar gyda Herman Rothman, Chwefror 2008 [cyrchwyd 20 Gorffennaf 2022]

Storfa: Amgueddfeydd Rhyfel Ymerodrol