Ganed yr hanesydd Theophilus Jones (1759-1812) yn Aberhonddu ond treuliodd y rhan fwyaf o'i blentyndod yn Llangamarch, lle'r oedd ei dad yn ficer. Derbyniodd ei addysg yn ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, a bu'n gweithio fel cyfreithiwr cyn cael ei benodi yn ddirprwy gofrestrydd i'r archddiaconiaeth. Dechreuodd ar ei waith ymchwil manwl i hanes sir Frycheiniog yn fuan wedyn ac ymddangosodd y gyfrol gyntaf o'i 'History of the County of Brecknock' ym 1805, a'r ail gyfrol ym 1809. Bu farw Jones ym 1812 ac fe cafodd ei gladdu yn Llangamarch. Ymddangosodd yr ail agraffiad hwn o'r ddwy gyfrol ym 1898, gyda rhai ychwanegiadau.