Ceisiodd prosiect Lily archwilio treftadaeth a thraddodiadau hanesyddol addoli dŵr ar draws arfordir Pen Llŷn wrth ymgysylltu â phryderon ac atebion cyfoes ynghylch diogelu dŵr glân yn ein hafonydd a’n moroedd ar lefel fyd-eang.

Roedd gweithdai clai yn rhan ganolog o’i gwaith ar Natur am Byth!Gan ddefnyddio clai crai o arfordir Pen Llŷn, bu’r cyfranogwyr yn ymgysylltu â thraddodiadau addoli dŵr Cymru wrth wynebu pryderon cyfoes ynghylch diogelu dŵr glân. Gyda’i gilydd, crëwyd llestri o’r clai i ddal eu meddyliau a’u dymuniadau’n symbolaidd, gan arwain at ddychweliad defodol o glai i’r môr – gan ddychmygu’r môr fel ffynnon iacháu enfawr mewn ymdrech i adfywio ideoleg pŵer a hud dŵr.

Dros gyfnod y prosiect, bu’n ymgysylltu â grwpiau ysgol, ymwelwyr amgueddfeydd, canolfannau cymorth, grŵp cerdded lleol a rhwydwaith llawer ehangach o wyddonwyr dinasyddion ansawdd dŵr. Yn ogystal â gweithdai clai, roedd y prosiect yn cynnwys pererindod seicoddaearyddol amgen, creu “cwadratau” halen ac inc wedi’u hysbrydoli gan fioamrywiaeth, a ffenestr wydr lliw yn lliwiau samplau nitrad a ffosffad afonydd a gasglwyd gan dros 600 o wirfoddolwyr ledled Cymru.

Deilliodd y prosiect o sgyrsiau, cydweithio ac ymchwil greadigol, a rhoddodd gyfle i gyfranogwyr fyfyrio ar eu perthynas â dŵr, a deall pwysigrwydd ansawdd dŵr ar gyfer iechyd ecosystemau’r blaned.

Am yr artist: Mae Lily Tiger yn artist-wneuthurwr ffilmiau o Orllewin Cymru. Archwiliad o leoedd a phobl sy’n cael ei symbylu gan ymchwil yw ei hymarfer, wedi’i leoli rhwng ymgysylltu â’r gymuned a gwneud ffilmiau dogfen. Mae ei gwaith yn cwmpasu cerflunwaith, sain, ffotograffiaeth a gwneud ffilmiau analog, gyda diddordeb thematig allweddol mewn traddodiadau gwerin ac arferion ecolegol wedi’u lleoli yng Nghymru. 

Comisiynwyd y gwaith hwn fel rhan o ymgyrch Natur Am Byth! sef prosiect gan Cyfoeth Naturiol Cymru.