Blaengarw

Archwilio Blaengarw

Blaengarw yw'r pentref uchaf yng nghwm afon (Cwm Garw) Afon Garw, ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr, Cymru.

Yn Saesneg, ystyr Blaengarw yw 'blaen' garw neu ben y dyffryn. Roedd poblogaeth ward Blaengarw yn ôl cyfrifiad 2001 yn 1,895, gan ostwng i 1,789 yng nghyfrifiad 2011.

Gwreiddiau Hanesyddol

Mae tarddiad Blaengarw yn gorwedd yn ei rôl fel canolfan glofaol yn ystod uchafbwynt y Chwyldro Diwydiannol. Fel llawer o gymunedau ledled De Cymru, cafodd ei dwf ei lunio'n bennaf gan ofynion y diwydiant glo, a ddaeth â gweithwyr a'u teuluoedd i'r ardal. Ffynnodd y pentref yn ystod diwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20fed ganrif, gyda'i byllau glo yn gwasanaethu fel

enaid yr economi leol. Fodd bynnag, wrth i'r diwydiant glo ddirywio yn ail hanner yr 20fed ganrif, roedd Blaengarw, fel llawer o gymunedau glofaol, yn wynebu heriau economaidd.

Harddwch Naturiol

Mae'r pentref yn arbennig o adnabyddus am ei agosrwydd at Lwybr Rheilffordd Dyffryn Garw, llwybr poblogaidd

i gerddwyr a beicwyr sy'n cynnig golygfeydd godidog o'r dyffryn a'i

dirweddau golygfaol.

Cymuned â Chalon

Er gwaethaf ei maint bach, mae gan Blaengarw gymuned glos a chroesawgar. Mae digwyddiadau

lleol, fel ffeiriau pentref a dathliadau diwylliannol, yn darparu cyfleoedd i drigolion

ddod ynghyd a dathlu eu treftadaeth gyffredin. Cyfansoddodd y bardd Cymreig Daniel James

(Gwyrosydd) yr emyn Cymraeg poblogaidd Calon Lân tra'n gweithio fel glöwr ym

mhwll glo Blaengarw. [2] Roedd y dref yn bwynt anhrefn cyhoeddus yn ystod streic glowyr y DU

(1984–1985). Mae Clwb Rygbi Blaengarw yn sefydliad canolog yn y pentref. Mae

Neuadd y Gweithwyr, adeilad hanesyddol sydd â'i wreiddiau yng ngorffennol gloddio glo'r pentref, yn parhau i