Roedd camlesi yn system drafnidiaeth chwyldroadol a alluogodd gargoau trwm o hyd at 20 tunnell i gael eu tynnu gan un ceffyl. Agorodd Camlas Aberhonddu a’r Fenni ym 1800 ac erbyn 1812 ar ôl ymuno â Chamlas Sir Fynwy roedd modd teithio o Aberhonddu i’r dociau yng Nghasnewydd. Afon Wysg yw prif ffynhonnell y dŵr o hyd. Cyfrannodd y gamlas at ddatblygiad Talybont i ddechrau ar gyfer cludo glo a chalchfaen. Roedd yn rhoi mynediad haws i Aberhonddu i’r gorllewin ac aneddiadau tua’r dwyrain a chludwyd llwythi cymysg yn gyflym – buan iawn y dilynodd cychod pleser.