Hyd at ddechrau’r 1900au, roedd llawer o’r grawn ar gyfer blawd a phorthiant stoc yn cael ei dyfu’n lleol a bu’n rhaid darparu melinau. Gilestone a elwid yn ddiweddarach fel Melin Talybont sydd yn parhau mewn cyflwr hynod hyd heddyw. cael ei yrru gan ffrwd o afon Caerfanell sy'n mynd o dan y gamlas. Melinau eraill oedd Maesmawr sydd bellach yn annedd ar Station Road a Coety ar nant Cui, ac mae olion ohoni i'w gweld hyd heddiw. Roedd Aberclydach yn fenter aflwyddiannus a oedd yn dibynnu ar bwll mawr wedi'i lenwi o linell o ffynhonnau i'r gorllewin o nant Clydach. Disodlodd Felin Newydd (y Felin Newydd) ac fe’i hadeiladwyd wrth ochr afon Caerfanell gerllaw safle argae cronfa ddŵr Talybont yn y pen draw. Mae adeiladau melin Pencelli yn dal i fodoli ac yn gwasanaethu fel man clwydo ystlumod pwysig. Roedd gweithredu melin yn fedrus, yn drwm ac yn beryglus